يكسر در سرزمين‌هاى فتح‌شده‌اى كه گستردگى ارضى آنها از دروازه‌هاى سند آغاز تا دشت‌هاى وسيع جنوب اروپا كشيده مىشد . پايدارى اسلام در اين عرصهء وسيع قرن‌ها به‌طول انجاميد . اين تداوم بىوقفه موجب شد تا جلوه‌اى پر معنا از مضامين اسلامى توأم با روح وحدت‌گرايى برخوردار از نگرش توحيدى جان گيرد و امت واحدى در اين كلان‌سرزمين به‌وجود آيد . اين امت واحد با برخوردارى از آموزه‌هاى غنى قرآنى و تمسك به سيرهء نبى مكرم رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلوك اولياءاللَّه به عنوان مهم‌ترين زيرساخت‌هاى فرهنگى ، اركان تمدنى را درانداخت كه با بديل‌هاى متقدمش متفاوت و از معاصران و متأخرانش متمايز بود . كتاب پيش‌رو تلاشى است براى بازنمود مؤلفه‌هاى فرهنگ و تمدن اسلامى كه با دستان پر توان مسلمانان جان گرفت و با تدبير متفكران مسلمان بالنده شد و در سايه‌سار وفاق اسلامى گسترش يافت . بنيان غنى تمدن اسلامى كه مؤلفه‌هاى آن ( اخلاق ، علم ، سياست ، قوانين و . . . ) بر مدار دين اسلام و آموزه‌هاى قرآنى و توجه به حيات نبوى و اهل‌بيت او بود به سرعت اين تمدن را بر فراز سكوى مجد و عظمتى نشاند كه همه تمدن‌هاى بعدش ريزه‌خوار خوان گسترده آن بودند . به ديگر سخن دستاوردهاى بىبديل اين تمدن كه در طى قرن‌هاى متمادى افتخاراتى را براى ملل مظلوم به ارمغان آورده بود به سرعت به سرزمين‌هاى غير مسلمان راه يافت و دستمايه‌اى شد براى خيزش فكرى و جهش علمى مردمان آن سامان . روح مسالمت‌آميز اسلامى با تكيه بر شعار برادرى و مساوات قلوب رهيدهء مردمان خسته از ظلم را گرد خويش فراهم آورد و مُهر پايان به تمدن‌هاى فرسوده‌اى زد كه جز پاره‌اى آداب و مناسك ، ابنيه و معمارى از آنها چيزى بر جاى نمانده بود . بدين ترتيب تمدن اسلامى پديده‌اى خارق‌العاده و شگفتى برانگيز شد ؛ تمدنى ايدئولوژيك با مجموعه‌اى از ساخته‌ها و اندوخته‌هاى معنوى و مادى ، آداب و رسوم مشخص ، سنن و معارف و علوم و فنون معين و مشترك كه در همهء وسعت ارضى تمدن اسلامى يكسان مىنمود . اگر مقرر باشد نمودارى از فرايند شكل‌گيرى تا اضمحلال اين تمدن ارائه شود و اساس زمانى اين كتاب بر آن مدار استوار گردد ، نقطه آغازين آن به مدينه منوره ( سال 1 - 11 ق ) باز مىگردد و سپس عصر فتوحات ( سال 11 - 132 ق ) را در برگرفته و ادوار ميانى آن به دورهء اموى ( سال 41 - 132 ق ) و ابتداى عصر عباسيان ( سال 132 - 148 ق ) كشيده مىشود . اوج